Ecuador – Sự đa dạng sinh học ươm mầm hương vị cà phê độc đáo

CFRR - (Người viết: Như Ái)

Share:

17:01 30/06/2023

CFRR – Ecuador phát triển cà phê hòa tan bên cạnh sản xuất cà phê specialty

Nép mình bên bờ biển Thái Bình Dương, Ecuador mang đến nhiều điều bất ngờ hơn những đặc điểm về thiên nhiên tuyệt vời, trải dài trên đỉnh núi của dãy Andes.

Ecuador được ví như một kho báu của vùng đất Nam Mỹ bởi cà phê ở nơi đây sở hữu những nốt hương vô cùng đặc biệt với ‘profile cup’ độc đáo đến khó tin. Trải qua bao thăng trầm trong quá khứ, những người đam mê cà phê lại một lần nữa được thưởng thức tách cà phê Ecuador với nét độc đáo, thú vị hình thành từ chính sự đa dạng sinh học của quốc gia này.

Lịch sử phát triển về cà phê Ecuador

Ecuador tuyên bố độc lập, thoát khỏi sự cai trị của vương quốc Tây Ban Nha vào năm 1821. Cà phê được biết đến như một loại cây trồng ở Ecuador năm 1860 khi các đồn điền lần đầu tiên được thành lập ở tỉnh Manabí ven biển trong khu Jipijapa. Ecuador nổi tiếng trồng các loại cà phê phục vụ cho sản xuất cà phê hòa tan, sản phẩm phổ biến của nhiều hộ gia đình Ecuador.

Đầu thế kỷ 19, cà phê arabica đã xuất hiện ở Ecuador nhưng đến năm 1930, cà phê Ecuador mới được xuất khẩu thành công. Nguyên nhân là do cuộc khủng hoảng ca cao, bởi phần lớn cacao ở Ecuador không chống chọi được với một loại căn bệnh nguy hiểm, khiến nhiều người nông dân chuyển hướng sang canh tác cà phê. Cà phê trở thành mặt hàng xuất khẩu lớn của Ecuador qua nhiều năm. Trong những năm 1970, cà phê sản xuất ở các địa phương được ưa chuộng, tạo cơ hội cho các trang trại cà phê nhỏ thu được không ít lợi nhuận.

ca-phe-euador
Cà phê Ecuador sản xuất ở các địa phương được ưa chuộng. Ảnh: theculturetrip

Tuy nhiên, sự thịnh vượng ấy kéo dài không quá lâu cho đến năm 1980, việc canh tác cà phê ở Ecuador gặp phải nhiều khó khăn. Giá hạt cà phê thấp khiến người nông dân phải đối mặt với tình trạng thua lỗ. Họ không đủ khả năng chi trả cho các hoạt động thu hoạch dẫn đến nhiều cánh đồng cà phê không được thu hoạch ở thời điểm này. Bên cạnh đó, hoạt động vận chuyển cũng tồn tại nhiều vấn đề. Cà phê chứa trong các container lâu hơn thời gian cho phép khiến chúng bị nhiễm độc trước khi đến tay người tiêu dùng.

Những nguyên nhân trên dẫn đến hoạt động thương mại cà phê ở Ecuador nhanh chóng bị sụt giảm. Người dân mang tâm lý e ngại trước chất lượng cà phê Ecuador khiến cho nhiều trang trại cà phê phải dừng sản xuất hoàn toàn. Từng hoạt động sôi nổi trong lĩnh vực thương mại cà phê thế giới, cà phê Ecuador hiện giảm chỉ còn chưa đến 1% sản lượng cà phê sản xuất trên trường quốc tế.

ca-phe-rang
Cà phê rang ở Ecuador. Ảnh: coffeeaffection

Trong vài năm tình hình sản xuất cà phê ở Ecuador cải thiện. Ban đầu, người nông dân thu hoạch và xuất khẩu hạt cà phê để thực hiện sơ chế và rang. Tuy nhiên, do nhu cầu ngày càng cao về sự đa dạng và chất lượng cà phê, các phương pháp sản xuất dần được quan tâm và đầu tư để truyền dạy cho nông dân, cho phép họ kiểm soát từ khâu gieo trồng, thu hoạch đến sản xuất. Những năm gần đây, ngành cà phê Ecuador đã vực dậy trở lại nhờ sự chuyên môn hóa và phương pháp mới từ những người nông dân và nhà rang xay ở địa phương.

Đa dạng sinh học ảnh hưởng đến cà phê Ecuador

Là một quốc gia nhỏ ở vùng Nam Mỹ, Ecuador nằm trải dài trên đường xích đạo với khí hậu đa dạng và đất đai màu mỡ. Phía đông Ecuador là rừng rậm nhiệt đới Amazon phong phú. Phía tây là vùng duyên hải Thái Bình Dương sở hữu thời tiết ấm áp cùng những vùng đồng bằng tươi tốt. Phía nam là thành phố Guayaquil với ngọn núi lửa Chimborazo cao đến 6.310m. Phía bắc là vành đai cao nguyên với dãy Andes hoang sơ.

Những khu vực khác nhau sở hữu các điều kiện về nhiệt độ, lượng mưa và khí hậu khác nhau dẫn đến hệ động thực vật ở Ecuador khá đa dạng và phong phú. Chính sự khác biệt của các vùng đất kết hợp một cách kỳ diệu đã tạo nên phong cách riêng đầy sống động cho hệ sinh thái của quốc gia này. Điều kiện địa lý đa dạng từ vùng duyên hải, cao nguyên, nhiệt đới xích đạo đến vùng núi lửa khiến các giống cà phê Ecuador phát triển vượt trội.

da-dang-sinh-hoc
Đa dạng sinh học ở Ecuador. Ảnh: 43factory.coffee

Hệ sinh thái Ecuador ảnh hưởng đến cây cà phê

he-sinh-thai
Hệ sinh thái ảnh hưởng đến cây cà phê. Ảnh: 43factory.coffee

Đa dạng sinh học liên quan đến sự phong phú về loài, các biến thể di truyền và mối quan hệ của chúng với tự nhiên. Hệ sinh thái với sự đa dạng các chủng loại khác nhau mang lại nhiều lợi ích cho ngành cà phê. Các loài côn trùng như ong bướm hút mật cây cà phê, đóng góp vào quá trình thụ phấn và tiêu diệt sâu bệnh cho cây cà phê, giúp cây phát triển tự nhiên và hài hòa với môi trường xung quanh. Nếu kiểm soát tốt, người nông dân sẽ ít phụ thuộc vào hóa chất gây hại môi trường.

Một vài giống cà tím chứa gen di truyền có ích cho việc tăng sức đề kháng tự nhiên, nâng cao chất lượng hay lai tạo giống mới với năng suất cao. Nghiên cứu trên tạp chí Science Advance chứng minh đa dạng sinh học là điều cần thiết để tăng năng suất và phát triển nông nghiệp bền vững. Bên cạnh mang đến sản phẩm an toàn và chất lượng, đa dạng sinh học góp phần cân bằng sinh thái và thích nghi với sự biến đổi khí hậu, tạo ra lợi nhuận kinh tế cùng với bảo vệ môi trường, thúc đẩy sự phát triển bền vững cho ngành cà phê.

Hệ sinh thái Ecuador ảnh hưởng đến hương vị cà phê

Cà phê Ecuador là một kho tàng các hương vị tuyệt vời. Tuy diện tích đất nhỏ nhưng các điều kiện tự nhiên ở Ecuador tạo nên môi trường lý tưởng cho cây cà phê phát huy các đặc tính ưu việt của vùng trồng. Cà phê arabica phát triển ở thung lũng Intag phía bắc Ecuador. Dãy núi Andes với độ cao choáng ngợp mang đến sự cân bằng hoàn hảo giữa độ chua, vị ngọt và một chút đắng cho hạt cà phê.

Giống cà phê Loja ở phía nam nổi bật với vị chua và ngọt. Ở quần đảo Galapagos mát mẻ, hương cà phê thay đổi tinh tế. Đi đến vùng núi lửa Chimborazo màu mỡ, tầng hương thơm đậm đà hơn với độ chua cao và cá tính.

Sau những năm đầu thế kỷ 19, người nông dân áp dụng các phương pháp canh tác bền vững, chuyển đổi trang trại thành vùng đất màu mỡ bên cạnh nhiều loài động vật hoang dã. Ở đó, cây cà phê được thụ tinh và bón phân một cách tự nhiên. Bởi vì được thâm canh cùng các loại cây bản địa khác, cà phê Ecuador ở mỗi vùng sẽ có hương vị khác với các khu vực khác nhau trên thế giới.

qua-ca-phe
Hệ sinh thái ảnh hưởng đến hương vị cà phê. Ảnh: 43factory.coffee

Hương vị của cà phê Ecuador

Nhắc đến cà phê specialty, Columbia, Brazil hay Nicaragua là những quốc gia vùng Nam Mỹ thường được người dùng liên tưởng đến. Cà phê Ecuador thường khó so về danh tiếng với cà phê Colombia hay về năng lực sản xuất với Brazil. Tuy nhiên, cà phê Ecuador mang nhiều hương vị độc đáo cần được khám phá. Vị ngọt đặc trưng và đậm đà, hương trái cây khiến cà phê nơi đây trở thành lựa chọn thú vị, có thể thay thế cho cà phê ở các vùng trồng khác.

Người nông dân ở các địa phương thường trồng các giống cây khác bên cạnh cây cà phê. Ecuador nổi tiếng với các cây trồng như ca cao, xoài, chuối, mía, bơ và một số loại trái cây nhiệt đới. Những loại cây này được trồng cạnh cây cà phê, mang lại sự thú vị cho cả hương và vị của cà phê Ecuador. Các cây trồng bên cạnh này còn có tác dụng tạo bóng mát cho cây cà phê.

huong-vi-ca-phe
Hương vị cà phê Ecuador. Ảnh: Pixabay

Hương vị của cà phê Ecuador được đặc trưng bởi vị ngọt độc đáo với những nốt hương trái cây, được làm tròn bởi vị chua tinh tế gợi nhớ đến các loại quả hạch như đào, mơ hoặc mận. Cà phê Ecuador là sự lựa chọn lý tưởng cho những người yêu thích cà phê với độ chua thấp và hương trái cây tươi mát.

Vùng trồng cà phê ở Ecuador

Cà phê Ecuador không chỉ được trồng dọc theo dãy núi Andes mà còn ven bờ biển ở lưu vực hạ lưu sông Amazon và quần đảo Galapagos. Khi các đồn điền lớn vẫn tồn tại, sản xuất cà phê đã chuyển sang các trang trại nhỏ hơn do gia đình quản lý.

vung-trong-ca phe
Vùng trồng cà phê của Ecuador. Ảnh: theculturetrip

Với sự đa dạng sinh học đặc biệt, Ecuador được đánh giá cao về tiềm năng trồng và thu hoạch cà phê. Đây là một trong số ít các quốc gia trồng và sản xuất cả cà phê arabica và robusta. Cà phê arabica được trồng chủ yếu ở dưới chân dãy núi Andes và những ngọn đồi của tỉnh Manabí. Trong khi đó, cà phê Robusta được trồng ở các vùng núi phía Bắc nơi có điều kiện thích hợp hơn.

Thung lũng Intag

Thung lũng Intag nằm ở vùng ngoại ô Otovalo, giáp với khu bảo tồn sinh thái Cotocachi Cayapas. Người nông dân vùng Andes này chuyên về trồng cà phê arabica hữu cơ dưới bóng các cây bản địa.

Pacto

Cách thủ đô Quito vài giờ đi xe, Pacto nổi tiếng với những khối đường panela thủ công chế biến từ mía tươi, với những tàn tích văn hóa Yumbo cổ đại và ngành sản xuất cà phê. Khu vực này chịu ảnh hưởng lớn từ Colombia vì nhiều công nhân cà phê đã vượt qua biên giới phía bắc để tìm việc làm.

Loja

Người dân Ecuador cũng khẳng định cà phê trồng ở Loja ngon nhất cả nước, đặc biệt là ở cộng đồng nhỏ El Airo cách công viên Quốc gia Yacuri không xa. Vùng cao này chuyên trồng giống cà phê arabica.

Zaruma

Zaruma đáp ứng tất cả các tiêu chí truyền thống cho một vùng trồng cà phê tuyệt vời: nhiều nắng, mùa mưa nhiều, nhiệt độ vừa phải và độ cao lý tưởng khoảng 1000 mét.

vuon-ca-phe
Vườn cây cà phê non ở thị trấn Zaruma, tỉnh Oro, Ecuador. Ảnh: theculturetrip

Manabí

Tỉnh ven biển này là vùng trồng cà phê đầu tiên của Ecuador. Người dân ở đây tạo ra các đồn điền trồng cà phê bằng bằng cách chặt phá rừng địa phương, sau đó đốt các gốc cây và thảm thực vật còn lại. Ngày nay, nhiều trang trại hoạt động theo hướng bền vững đang tiến hành trồng lại cây cũng như trồng cà phê dưới bóng mát của các loài bản địa.

Orellana

Vùng Loreto có hơn 4.000 đồn điền nhỏ trồng cà phê Robusta, một loại cà phê truyền thống được dùng để sản xuất cà phê hòa tan và là một trong nhiều thành phần của cà phê espresso. Đây là loại cà phê năng suất cao với nhiều caffein hơn so với giống arabica.

le-hoi-ca-phe
Lễ hội cà phê ở bang Loreto, tỉnh Orellana, Ecuador. Ảnh: theculturetrip

Galapagos

Starbucks bán một loại cà phê specialty có nguồn gốc từ đảo San Cristóbal, Galapagos. Sự kết hợp của những cơn gió mát với dòng hải lưu Humboldt và đất núi lửa màu mỡ tạo nên một loại cà phê tuyệt vời đến bất ngờ ở vùng cao nguyên Galapageño độc đáo mặc dù chúng được trồng ở độ cao thấp.

Tình hình sản xuất cà phê ở Ecuador

Ecuador là nước sản xuất cà phê lớn thứ 20 trên thế giới. Tuy nhiên, sản lượng cà phê nhập khẩu ở đất nước này thực sự vượt xa con số sản xuất. Trong niên vụ 2019/20, Ecuador đã sản xuất khoảng 500.000 bao cà phê loại 60kg. Ở niên vụ 2018/19, Ecuador đã nhập khẩu 714.000 bao và tái xuất 572.000 bao cà phê hòa tan loại 60kg, chủ yếu sang Đức và Nga. Tính từ tháng 10 năm 2020 đến tháng 2 năm 2021, Ecuador đã xuất khẩu khoảng 198.000 bao cà phê loại 60kg.

Phần lớn cà phê Ecuador nhập khẩu được chế biến thành cà phê hòa tan và tái xuất khẩu sang các nước tiêu thụ lớn trên thế giới. Năm 2007, Ecuador đã thông qua ‘Chế độ 21’ miễn thuế, cho phép công ty nhập khẩu các nguyên liệu thô để phục vụ sản xuất trong nước. Đối với ngành cà phê, các công ty có thể nhập khẩu cà phê xanh từ nơi khác về với điều kiện sẽ chế biến thành sản phẩm khác như cà phê hòa tan sau đó tiêu thụ trong nước và xuất khẩu. Phần lớn cà phê xanh nhập khẩu vào Ecuador đến từ Việt Nam, Brazil và Colombia. 

Bên cạnh chi phí rẻ hơn trồng trọt, quá trình này đáp ứng nhu cầu quốc tế cao hơn. Cà phê hòa tan là ngành duy nhất áp dụng luật này để tạo lợi thế riêng cho mình. Các nhà sản xuất có thể tiết kiệm chi phí nhập khẩu. Đây cũng được đánh giá là quá trình Ecuador ‘xây dựng lại thương hiệu’. Chế độ 21, cũng cho phép các sản phẩm nhập khẩu từ nơi khác được xuất khẩu và dán nhãn Ecuador, với điều kiện là một số hình thức xử lý diễn ra bên trong chính quốc gia đó.

ca-phe-hoa-tan
Sản xuất cà phê hòa tan ở Ecuador. Ảnh: perfectdailygrind

Mặc dù đây là cơ hội tuyệt vời cho các nhà sản xuất nhưng theo các chuyên gia, mô hình này vẫn tồn tại các nhược điểm. Đó là năng suất sản xuất cà phê trong nước giảm. Các nhà sản xuất cà phê, đặc biệt là cà phê chất lượng cao, bị đặt vào tình thế bất lợi. Ngoài ra, việc xuất khẩu cà phê chất lượng thấp được dán nhãn lại có thể ảnh hưởng tiêu cực đến danh tiếng của Ecuador với tư cách sản xuất cà phê. Điều này chính là rào cản cho cà phê specialty của nước nhà trong tương lai.

Phương pháp tiếp cận mới tập trung vào chất lượng

Ecuador chủ yếu trồng cà phê ở vùng cao nguyên dãy Andes nhưng sản xuất cà phê không chỉ giới hạn ở vùng núi. Sierra tập trung vào sản xuất cà phê specialty bao gồm typica, caturra, bourbon, typica mejorado và cả SL-28. Amazon và các vùng ven biển được biết đến nhiều hơn với cà phê robusta, đặc biệt là khu vực Los Rios, Santo Domingo de Los Tsachilas, Sucumbios và Orellana. Cà phê arabica cũng tìm thấy ở vùng độ cao thấp như Manabí, trên bờ biển Ecuador và Morona Santiago ở Amazons. Có khoảng 75.000 nhà sản xuất, tổng cộng 85.000 ha cà phê arabica và 110.000 ha cà phê robusta.

hat-ca-phe
Canh tác cà phê ở Ecuador. Ảnh: theculturetrip

Mặc dù sản lượng cà phê liên tục giảm và tồn tại những bất lợi cho người nông dân trồng cà phê, Ecuador vẫn ghi nhận những thay đổi tích cực về canh tác và văn hóa thưởng thức cà phê trong những năm gần đây. Thế hệ những người yêu cà phê trẻ tuổi đã mang đến nhiệt huyết dành cho cà phê specialty chất lượng cao.

Ecuador sở hữu các điều kiện canh tác gần như hoàn hảo: đất núi lửa giàu chất dinh dưỡng, nhiệt độ từ 20 đến  300C quanh năm, lượng mưa trung bình 1.600 mm/m2 vào mùa mưa và có độ cao tối ưu. Những người nông dân ngày nay dựa trên các phương pháp canh tác hiện đại và đầu tư công nghệ, hỗ trợ bởi các tổ chức tư nhân và chính phủ, nhằm mục tiêu khai thác triệt để những điều kiện này. Phương pháp hiện đại này cho phép họ sản xuất các loại cà phê arabica mới lạ hơn như Geisha hoặc SL-28 với chất lượng cao cấp.

Nhận thức về chất lương mới giúp Ecuador nhận giải thưởng ‘Cup of Excellence’ lần đầu năm 2021. Với xếp hạng 90.93 điểm, cà phê typica mejorado ở vùng Loja thể hiện một cách ấn tượng cà phê Ecuador có thể ngon như thế nào. Không có gì đáng ngạc nhiên khi các chuyên gia cà phê quốc tế từ lâu đã thay thế cà phê specialty của Ecuador cho các loại cà phê từ các vùng trồng nổi tiếng khác. Đặc biệt là trong hoàn cảnh cà phê hòa tan, dù khá được ưa chuộng, vẫn phải đối mặt với sự cạnh tranh từ các loại cà phê specialty theo phong cách châu Âu và châu Mỹ.

Tham gia cộng đồng The life of coffee để khám phá thế giới thú vị của cà phê tại ‘Link

Nguồn tham khảo

www.coffeeaffection.com

www.comunicaffe.com

www.perfectdailygrind.com

Bài viết liên quan

Tương lai nào cho việc rót cà phê thủ công?

Mục lục bài viếtLịch sử phát triển về cà phê EcuadorĐa dạng sinh học ảnh hưởng...

Jacu Bird Coffee – Một trong những loại cà phê hiếm và đắt nhất thế giới

Mục lục bài viếtLịch sử phát triển về cà phê EcuadorĐa dạng sinh học ảnh hưởng...

Hoa Kỳ có sản xuất được cà phê không?

Mục lục bài viếtLịch sử phát triển về cà phê EcuadorĐa dạng sinh học ảnh hưởng...

Ca đánh sữa Kruve Create 

Mục lục bài viếtLịch sử phát triển về cà phê EcuadorĐa dạng sinh học ảnh hưởng...