Latte Art có phải chỉ là nghệ thuật?

CFRR - (Người viết: Taki Tiến Nguyễn)

Share:

11:21 11/01/2023

CFRR – Rất nhiều người cho rằng nghệ thuật pha cà phê latte art chỉ liên quan đến cảm hứng, cảm xúc, sự sáng tạo mà không nghĩ rằng nó cũng có mối quan hệ đến khoa học. 

Nghệ thuật tạo hình trên ly cà phê đã khá quen thuộc với người dùng cùng với tên gọi ‘Latte’. Để có được tách cà phê latte đòi hỏi sự hiểu biết về cách chiết xuất cà phê, kỹ năng đánh sữa tạo foam và phải thành thạo nghệ thuật tạo hình. 

Latte art bắt đầu từ đâu?

Hiện nay, trên các nền tảng mạng xã hội hoặc các trang tìm kiếm với cụm từ ‘latte art’ thì sẽ có hàng nghìn bức hình từ người yêu cà phê, các barista hay là từ các cuộc thi trên khắp thế giới. Một câu chuyện được chia sẻ bắt đầu vào những năm 1980, Luigi Lupi – người gốc Ý, bắt đầu phát triển kỹ thuật của mình trong nghệ thuật pha cà phê nhờ người thầy pha cà phê Piero Merlo đến từ Verona đã chỉ cho ông cơ sở để pha cà phê cappuccino, điều này đã thúc đẩy Luigi Lupi đặt tên cho tách cà phê sáng tạo của mình là ‘Decorated Cappuccino’. 

Trong khi đó, David Schomer ở Mỹ cũng đã sáng tạo một nghệ thuật vẽ hình trên tách cà phê, và đặt tên là ‘Latte Art’ trong quán cà phê Espresso Vivace có cơ sở tại Seattle. Latte rất đã trở thành cái tên cuối cùng được đặt cho bộ môn nghệ thuật này đến ngày nay, và Schomer được ghi nhận như người đặt nền tảng cho kỹ thuật tạo bọt mịn microfoam. 

Lần lượt các video latte art xuất hiện cùng với đó là cuộc gặp gỡ của Lupi và Schomer vào khoảng năm 1998, đa phần mọi người nghĩ đây sẽ là một cuộc tranh giành ai là người tạo ra nghệ thuật này đầu tiên. Tuy nhiên, trái ngược với dự đoán đó thì họ gặp nhau như những người bạn thân thiết và sau đó mỗi người tự luyện tập để cải thiện kỹ thuật của mình từng ngày, quan tâm nhiều hơn đến việc có thể phát triển kỹ thuật của mình tốt hơn mà không cần quan tâm đến việc thảo luận ai là người đi trước hoặc người tạo ra nghệ thuật pha cà phê, họ đã trao đổi tài liệu cho nhau để cải thiện kỹ thuật của mỗi người.

david-schomer
David Schomer với kỹ thuật tạo bọt mịn (microfoam). Ảnh: comunicaffe
luigi-lupi
Luigi Lupi và tách cà phê nghệ thuật của mình. Ảnh: essenceofcoffee

Nghệ thuật thì bất kỳ ai, bất cứ nơi đâu, bất kể điều gì người nghệ sĩ cũng làm nên tác phẩm. Những ý tưởng của Luigi Lupi và David Schomer có thể được xem là độc lập với nhau ở hai khu vực khác nhau. Vì vậy, mà người đam mê nghệ thuật này đều có thể xem Lupi hay Schomer là người phát minh thì cũng không có gì để tranh cãi. 

Sự phát triển không ngừng

Để có được sự phát triển phổ biến thì sự kiên trì luyện tập và kỹ năng của các barista là không hề nhỏ, kết quả là vào năm 1988 Sarah Hunting đã tạo được hình con ong, vào năm 1989 Lisa Persons đã đổ được hình trái tim hoàn hảo, sau đó đã phát triển thành hoa hồng. David Schomer đã không ngừng phát triển kỹ thuật và mở các lớp dạy nghệ thuật này, sự lan tỏa đã vượt rào cản về hình vẽ như trái tim, tulip, rose,… đến nỗi sự sáng tạo để đổ hình các nhân vật anime và thậm chí là nghệ thuật pha cà phê màu. Vào những năm 2000, nghệ thuật pha cà phê đã đến Úc và các nước Bắc Âu, sau đó là khu vực Châu Á. 

latte-art-3d
Tạo hình 3D catchy da fishy. Ảnh: cheezburger

Một sự khuấy động đến nghệ thuật pha cà phê trổi dậy, đó cũng là lúc mà các giải vô địch, nơi mà các tác phẩm về cà phê được trình diễn trên sàn đấu. Một trong những bước phát triển mới nhất là vào năm 2013 khi một barista người Nhật Bản đã dựa trên bọt sữa của anh ấy tạo thành các hình 3D sống động như hình gấu trúc, hươu cao cổ, mèo,…Nghe đến đây, mọi thứ có vẻ đơn giản nhưng để làm được cần có một loại cà phê tốt, một người pha chế nắm rõ các kỹ năng về kiểm soát nhiệt độ của sữa, tạo ra được độ dày của foam như yêu cầu, góc nghiêng của tách và sữa khi được rót. 

Khoa học trong nghệ thuật đánh sữa

Rất nhiều người cho rằng nghệ thuật chỉ liên quan đến cảm hứng, cảm xúc, sự sáng tạo mà không nghĩ rằng nó cũng có mối quan hệ đến khoa học. Và cà phê latte là một minh chứng cho nghệ thuật và khoa học. 

Đầu tiên, cà phê phải có crema – là lớp bọt mịn có màu nâu vàng được tạo thành từ khí carbon dioxide và áp suất được áp dụng trong quá trình chiết xuất. Và sữa được đánh nóng từ 55-65 độ C tạo thành lớp microfoam – là sự kết hợp giữa protein và chất béo với nhau khi vòi đánh sữa được đặt đúng góc và độ sâu tối ưu dưới bề mặt sữa, sai kỹ thuật ở thời điểm này sẽ làm cho sữa có bọt quá lớn và gần như không thể sử dụng để tạo thành tách cà phê latte như mong đợi.

Thành phần hóa học của sữa là một trong những yếu tố quyết định trong việc tạo microfoam trong đó loại đạm phổ biến nhất trong sữa là casein chiếm 80% trong thành phần đạm sữa, cấu trúc phân tử của casein góp phần tạo ra bọt sữa khi được đun nóng vừa phải đồng thời các thành phần carbohydrate dạng chuỗi dài tự nhiên có trong sữa cũng được phân giải thành các đường đơn tạo vị ngọt cho sữa. Trường hợp sữa quá nóng các protein sẽ bị phá vỡ hoặc biến dạng và giải phóng toàn bộ vào không khí đồng nghĩa với sữa sẽ không còn bọt. 

latte-art
Kỹ thuật art đối xứng trong tách cà phê Latte. Ảnh: lamarzoccousa
jumping-jack-latte-art
Jumping jack free pour latte art. Ảnh: Arnon

Những hoạt động về mặt khoa học đã xong thì người pha chế bắt đầu sử dụng kỹ thuật đã luyện tập của mình để tạo ra hình vẽ trên nền cà phê espresso, mọi thứ thường sẽ được cân xứng và tương phản đẹp mắt giữa cà phê đậm và sữa trắng, độ hòa quyện giữa crema và microfoam. Bên cạnh đó nghệ thuật pha cà phê 3D không dừng lại là hình được vẽ trong tách cà phê mà là nằm trên đỉnh, nhô ra khỏi tách một cách sinh động. Lời khuyên từ David Schomer đến mọi người yêu thích nghệ thuật pha cà phê latte art là đừng suy nghĩ quá nhiều vì nó sẽ làm bất lợi cho việc rót sữa mà hãy tập trung vào kiểm soát dòng chảy của sữa từ ca sữa đến tách cà phê sẽ dẫn đến thành công dễ dàng hơn. 

Nghệ thuật và chất lượng

Tuy rằng, sự phổ biến của tách cà phê latte cùng với hương vị đặc trưng đã làm hài lòng nhiều người dùng trên toàn cầu thì vẫn không thể tránh khỏi những cuộc tranh cãi giữa kỹ thuật art và chất lượng. 

Nhiều người đã chỉ trích kỹ thuật này vì theo họ, sự hấp dẫn của việc tạo hình chỉ giới hạn ở tính thẩm mỹ chứ không phải chất lượng của chính tách cà phê. Ngược lại, với những người bảo vệ kỹ thuật này thì cho rằng một tách cà phê ngon phải được cảm nhận bằng tất cả giác quan… Quan điểm cá nhân thì tôi tin rằng một tách cà phê lý tưởng sẽ cân bằng được cả hai, về tính thẩm mỹ và vẫn ưu tiên chất lượng cà phê nhiều hơn. 

Nguồn tham khảo

www.baristainstitute.com

www.breville.com

www.en.porte.coffee

www.mishpacha.com

www.siteforeverything.com

Bài viết liên quan

Tương lai nào cho việc rót cà phê thủ công?

Mục lục bài viếtLatte art bắt đầu từ đâu?Sự phát triển không ngừngKhoa học trong nghệ...

Jacu Bird Coffee – Một trong những loại cà phê hiếm và đắt nhất thế giới

Mục lục bài viếtLatte art bắt đầu từ đâu?Sự phát triển không ngừngKhoa học trong nghệ...

Hoa Kỳ có sản xuất được cà phê không?

Mục lục bài viếtLatte art bắt đầu từ đâu?Sự phát triển không ngừngKhoa học trong nghệ...

Ca đánh sữa Kruve Create 

Mục lục bài viếtLatte art bắt đầu từ đâu?Sự phát triển không ngừngKhoa học trong nghệ...